อากรแสตมป์ เป็นการจัดเก็บภาษีรูปแบบหนึ่ง ซึ่งผู้เสียภาษีจะต้องเสียภาษีโดยการจ่ายเงินซื้ออากรแสตมป์ปิดลงบนเอกสารหรือตราสารที่กฎหมายบังคับให้ต้องปิดอากรแสตมป์
ผู้มีหน้าที่เสีย อากรแสตมป์
| ลักษณะแห่งตราสาร | ผู้ที่ต้องเสียอากร |
| 1. เช่าที่ดิน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น หรือแพ | ผู้ให้เช่า |
| 2. โอนใบหุ้น ใบหุ้นกู้ พันธบัตร และใบรับรองหนี้ ซึ่งบริษัท สมาคม คณะบุคคลหรือองค์การใด ๆ เป็นผู้ออก | ผู้โอน |
| 3. เช่าซื้อทรัพย์สิน | ผู้ให้เช่า |
| 4. จ้างทำของ | ผู้รับจ้าง |
| 5. กู้ยืมเงินหรือการตกลงให้เบิกเงินเกินบัญชีจากธนาคาร | ผู้ให้กู้ |
| 6. กรมธรรม์ประกันภัย | |
| (ก) กรมธรรม์ประกันวินาศภัย | ผู้รับประกันภัย |
| (ข) กรมธรรม์ประกันชีวิต | ผู้รับประกันภัย |
| (ค) กรมธรรม์ประกันภัยอื่น ๆ | ผู้รับประกันภัย |
| (ง) กรมธรรม์เงินปี | ผู้รับประกันภัย |
| (จ) กรมธรรม์ประกันภัยซึ่งผู้รับประกันภัยนำไปให้ผู้อื่นประกันอีกต่อหนึ่ง | ผู้รับประกันภัย |
| (ฉ) บันทึกการต่ออายุกรมธรรม์ประกันภัยเดิม | ผู้รับประกันภัย |
| 7. ใบมอบอำนาจ คือ ใบตั้งตัวแทนซึ่งมิได้กระทำในรูปลักษณะตราสารสัญญา รวมทั้งใบตั้งอนุญาโตตุลาการ | ผู้มอบอำนาจ |
| 8. ใบมอบฉันทะสำหรับให้ลงมติในที่ประชุมของบริษัท | ผู้มอบฉันทะ |
| 9. (1) ตั๋วแลกเงินหรือตราสารทำนองเดียวกับที่ใช้อย่างตั๋วแลกเงิน | ผู้สั่งจ่าย |
| (2) ตั๋วสัญญาใช้เงินหรือตราสารทำนองเดียวกับที่ใช้อย่างตั๋วสัญญาใช้เงิน | ผู้ออกตั๋ว |
| 10. บิลออฟเลดิง | ผู้กระทำตราสาร |
| 11. (1) ใบหุ้นหรือใบหุ้นกู้ หรือใบรับรองหนี้ของบริษัท สมาคม คณะบุคคลหรือองค์การใด ๆ | ผู้ทรงตราสาร |
| (2) พันธบัตรของรัฐบาลใด ๆ ที่ขายในประเทศไทย | ผู้ทรงตราสาร |
| 12. เช็ค หรือหนังสือคำสั่งใด ๆ ซึ่งใช้แทนเช็ค ฉบับละ | ผู้สั่งจ่าย |
| 13. ใบรับฝากเงินประเภทประจำของธนาคาร โดยมีดอกเบี้ย | ผู้รับฝาก |
| 14. เลตเตอร์ออฟเครดิต | |
| (ก) ออกในประเทศไทย | ผู้ออกตราสาร |
| (ข) ออกในต่างประเทศ และให้ชำระเงินในประเทศไทย คราวละ | ผู้ทรงคนแรกในประเทศไทย |
| 15. เช็คสำหรับผู้เดินทาง | |
| (ก) ออกในประเทศไทย ฉบับละ | ผู้ออกเช็ค |
| (ข) ออกในต่างประเทศ แต่ให้ชำระในประเทศไทย ฉบับละ | ผู้ทรงคนแรกในประเทศไทย |
| 16. ใบรับของ ซึ่งออกให้เนื่องในกิจการรับขนส่งสินค้าโดยทางน้ำ ทางบก และทางอากาศ คือ ตราสารซึ่งลงลายมือชื่อพนักงานหรือนายสินค้าของยานพาหนะรับขนส่ง ซึ่งออกรับของดังระบุไว้ในใบรับนั้นเมื่อไม่ได้ออกบิลออฟเลดิง ฉบับละ | ผู้ออกใบรับ |
| 17. ค้ำประกัน | ผู้ค้ำประกัน |
| 18. จำนำ | ผู้รับจำนำ |
| 19. ใบรับของคลังสินค้า | นายคลังสินค้า |
| 20. คำสั่งให้ส่งมอบของ คือตราสารซึ่งบุคคลผู้ปรากฏชื่อในตราสารนั้น หรือซึ่งบุคคลผู้นั้นตราชื่อไว้หรือผู้ทรงมีสิทธิที่จะรับมอบสินค้าอันอยู่ในอู่ หรือเมือง ท่า หรือคลังสินค้าซึ่งรับเก็บ หรือรับฝากโดยเรียกเก็บค่าเช่า หรือรับสินค้าอันอยู่ที่ท่าสินค้าโดยที่เจ้าของลงลายมือชื่อหรือมีผู้อื่นลงลายมือชื่อแทนในเมื่อขายหรือโอนทรัพย์สินอันปรากฏในตราสารนั้น | ผู้ออกคำสั่ง |
| 21. ตัวแทน | |
| (ก) มอบอำนาจเฉพาะการ | ตัวการ |
| (ข) มอบอำนาจทั่วไป | ตัวการ |
| 22. คำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ | อนุญาโตตุลาการ |
| 23. คู่ฉบับหรือคู่ฉีกแห่งตราสาร | (1) ถ้าไม่มีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญาคนที่เสียอากรสำหรับต้นฉบับเป็นผู้เสีย |
| (2) ถ้ามีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญา บุคคลอีกฝ่ายหนึ่งนั้นต้องเป็นผู้เสียอากร | |
| 24. หนังสือบริคณห์สนธิของบริษัทจำกัดที่ส่งต่อนายทะเบียน | ผู้เริ่มก่อการ |
| 25. ข้อบังคับของบริษัทจำกัดที่ส่งต่อนายทะเบียน | กรรมการ |
| 26. ข้อบังคับใหม่หรือสำเนาหนังสือบริคณห์สนธิหรือข้อบังคับของบริษัทจำกัดซึ่งเปลี่ยนแปลงใหม่ที่ส่งต่อนายทะเบียน | กรรมการ |
| 27. หนังสือสัญญาห้างหุ้นส่วน | |
| (ก) หนังสือสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน | ผู้เป็นหุ้นส่วน |
| (ข) หนังสือสัญญาที่แก้ไขสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน | ผู้เป็นหุ้นส่วน |
| 28. ใบรับเฉพาะตามที่ระบุต่อไปนี้ | ผู้ออกใบรับ |
| (ก) ใบรับรางวัลสลากกินแบ่งของรัฐบาล | |
| (ข) ใบรับสำหรับการโอน หรือก่อตั้งสิทธิใด ๆ เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ในเมื่อนิติกรรมที่เป็นเหตุให้ออกใบรับนั้นมีการจดทะเบียนตามกฎหมาย | |
| (ค) ใบรับสำหรับการขาย ขายฝาก ให้เช่าซื้อหรือโอนกรรมสิทธิ์ยานพาหนะ ทั้งนี้ เฉพาะยานพาหนะซึ่งมีการจดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยยานพาหนะนั้น ๆ |
- บุคคลตามที่ระบุไว้ในช่อง ผู้ที่ต้องเสียอากร ของบัญชีอัตราอากรแสตมป์ เช่น ผู้ให้เช่าผู้โอน ผู้ให้กู้ ผู้รับประกันภัย ฯลฯ
- ถ้าตราสารทำขึ้นนอกประเทศ ให้เป็นหน้าที่ของผู้ทรงตราสารคนแรกในประเทศเป็น ผู้เสียอากรภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับตราสารนั้น
ถ้าหากไม่ได้ปฏิบัติตามความข้างต้น ผู้ทรงคนใดคนหนึ่งต้องเสียอากรแล้วจึงยื่นตราสารเพื่อให้จ่ายเงิน รับรอง สลักหลัง โอนหรือถือเอาประโยชน์ได้
ผู้ทรงตราสารคนใด ได้ตราสารตามความข้างต้นไว้ในครอบครองก่อนพ้นกำหนด 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับตราสารนั้น จะเป็นผู้เสียอากรก็ได้โดยมีสิทธิไล่เบี้ยจากผู้ทรงคนก่อนๆ
- ตั๋วเงินที่ยื่นให้ชำระเงิน มิได้ปิดแสตมป์บริบูรณ์ ผู้รับตั๋วจะเสียอากรและใช้สิทธิไล่เบี้ยจาก ผู้มีหน้าที่เสียอากร หรือหักค่าอากรจากเงินที่จะชำระก็ได้
- ผู้มีหน้าที่เสียอากร ตามที่ระบุไว้ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ อาจตกลงให้คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่ง เป็นผู้เสียอากรแทนตนก็ได้ เว้นแต่กรณีตาม 2.
ตราสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์
คำว่า “ตราสาร” ตามประมวลรัษฎากรหมายถึง เอกสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์ ตามที่กำหนดไว้ในบัญชีอัตรา อากรแสตมป์ ซึ่งปัจุจบันมีทั้งหมด 28 ลักษณะตราสาร เช่น ตราสารเช่าที่กับโรงเรือน เช่าซื้อทรัพย์สิน จ้างทำของ กู้ยืมเงิน ฯลฯ อากรแสตมป์เป็นภาษีอากรที่จัดเก็บจากการกระทำตราสาร โดยคำว่า กระทำ หมายความว่า การลงลาย มือชื่อตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ที่มา : กรมสรรพากร
