กรณีศึกษา: องค์กรที่โดนค่าปรับอากรแสตมป์ และบทเรียนราคาแพงที่ไม่ควรเกิดขึ้น

Case 1: บริษัทสินเชื่อที่ไม่ได้ปิดอากรแสตมป์สัญญากู้ยืม

สถานการณ์

บริษัทปล่อยสินเชื่อแห่งหนึ่งมีการทำสัญญากู้ยืมกับลูกค้าหลายพันฉบับต่อเดือน

เนื่องจากมุ่งเน้นเรื่องการอนุมัติสินเชื่อและการปล่อยเงินกู้เป็นหลัก จึงไม่มีขั้นตอนควบคุมเรื่องอากรแสตมป์อย่างชัดเจน

หลังจากดำเนินธุรกิจมา 2 ปี บริษัทถูกตรวจสอบภาษีและพบว่าสัญญากู้ยืมจำนวนมากไม่ได้ชำระอากรแสตมป์ภายในกำหนด

อัตราอากรที่เกี่ยวข้อง

สัญญากู้ยืมเงินต้องเสียอากรแสตมป์ในอัตรา

1 บาทต่อวงเงินกู้ทุก 2,000 บาท หรือเศษของ 2,000 บาท โดยมีเพดานไม่เกิน 10,000 บาทต่อฉบับ

ตัวอย่าง

วงเงินกู้ 20,000,000 บาท
อากรแสตมป์ที่ต้องชำระ
20,000,000 ÷ 2,000 = 10,000 บาท

ซึ่งเป็นอัตราสูงสุดตามกฎหมาย

ผลกระทบที่เกิดขึ้น

สมมติบริษัทมีสัญญาที่ไม่ได้ปิดอากรจำนวน 1 ฉบับ

อากรที่ค้างชำระ 10,000 บาท

1. ยื่นชำระล่าช้า แต่ไม่เกิน 90 วัน

• ค่าปรับ: ต้องเสียเงินเพิ่ม 2 เท่าของค่าอากรที่ขาด
• จำนวนเงินที่ต้องจ่าย: (10,000 บาท × 2 เท่า) = 20,000 บาท → รวมที่ต้องจ่ายทั้งหมด 30,000 บาท (ค่าอากรเดิม 10,000 บาท + ค่าปรับ 20,000 บาท)

2. ยื่นชำระล่าช้า เกิน 90 วันขึ้นไป

• ค่าปรับ: ต้องเสียเงินเพิ่ม 5 เท่าของค่าอากรที่ขาด
• จำนวนเงินที่ต้องจ่าย: (10,000 บาท × 5 เท่า) = 50,000 บาท → รวมที่ต้องจ่ายทั้งหมด 60,000 บาท (ค่าอากรเดิม 10,000 บาท + ค่าปรับ 50,000 บาท)

3. หากเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรเป็นผู้ตรวจพบ

• ค่าปรับ: ต้องเสียเงินเพิ่ม 6 เท่าของค่าอากรที่ขาด

นอกจากนี้ ยังมีเบี้ยปรับทางอาญา (ปรับไม่เกิน 500 บาท) ตามประมวลรัษฎากร แต่ในทางปฏิบัติมักตกลงเสียเฉพาะเงินเพิ่มทางแพ่งเพื่อนำสัญญาไปใช้เป็นหลักฐานทางศาล

แล้วถ้ามีสัญญา 100 ฉบับ ที่ไม่ได้ปิดอากร จะต้องนำค่าอากรรวมค่าปรับแต่ละฉบับรวมกัน จะมากถึงหลักล้านบาท

ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายในการตรวจสอบเอกสารย้อนหลังและทรัพยากรบุคคลที่ต้องใช้ในการแก้ไขปัญหา

บทเรียนที่ได้รับ

หลายองค์กรคิดว่าอากรแสตมป์เป็นต้นทุนเล็กน้อย แต่เมื่อเกิดขึ้นกับสัญญาจำนวนมาก ความเสี่ยงสามารถสะสมจนกลายเป็นมูลค่าหลายสิบล้านบาทได้